( 1 ) همان قرن ميزيسته كه بيهقى بوده است ، [ ( 34 ) ] بعلاوه بيهقى در كتاب فضائل الصحابهء خود حديثى دربارهء على ( ع ) آورده است كه البته از لحاظ اهل سنت جاى آن دارد كه او را رافضى بدانند مخصوصا كه ياقوت حموى نسبت به ساحت مقدس على ( ع ) رعايت ادب هم نمىكرده است ، و آن حديث اين است كه هر كس ميخواهد علم آدم و تقواى نوح و حلم ابراهيم و هيبت موسى و عبادت عيسى عليهم السلام را در يك نفر ببيند به على بنگرد . [ ( 35 ) ] مرتبهء علمى : بيهقى را از حفاظ بنام حديث مىدانند و كمتر كسى توفيق داشته است كه اين همه اثر در حديث بوجود آورد ، براى بيان قدرت حفظ او در سلسله اسناد احاديث و روايات مناسب است كه عين گفتار على بن زيد بيهقى در تاريخ بيهق را ملاحظه فرمائيد كه در ص 183 آن كتاب آمده است . « او را در علم حديث ثانى نبود و فقه از امام سهل صعلوكى حاصل كرده بود و در عهد او در خراسان هيچ كس را يارگى آن نبود كه در احاديث مصطفى صلوات الله عليه بنا وجه تصرف كند . . . روزى در مجلس حاكم ابو عبد الله الحافظ علماى بسيار حاضر بودند ، حاكم ابو عبد الله حديثى روايت كرد يك راوى او را ترك افتاد امام احمد گفت يك راوى را ترك كردى حاكم ابو عبد الله از آن خشم گرفت امام احمد گفت اصل حاضر كن حاكم اصل حاضر كرد و چنان بود كه احمد گفته بود ! » آثار بيهقى : بيهقى از دانشمندان پر كار است اينكه نوشته‌اند آثار او به هزار جزء بالغ مىشده است ، اگر جزء را بطور متوسط 16 صفحه بدانيم مبالغه نيست زيرا آثار چاپ شدهء او در حدود هفت هزار صفحه است ، كتبى كه از او چاپ شده و اين بندة از آنها مطّلع گرديده به اين شرح است : 1 - سنن كبرى : كه از كتاب‌هاى مفصل اوست و شايد هم مفصل‌ترين آنها باشد ، اين كتاب در ده مجلد بقطع رحلى در پنجاه و پنج سال قبل يعنى سال 1344 قمرى در چاپخانه دائرة المعارف حيدر آباد دكن چاپ شده است ، در ذيل

--> [ ( 34 - ) ] كيمياى سعادت ص 487 چاپ 1345 تهران ذيل آفت ششم لعنت كردن [ ( 35 - ) ] روضات الجنات خوانسارى ص 251 ج 1 .